De Wet

Onder controle?

NPS, net als andere drugs en medicijnen, vallen soms wel onder de wet en soms niet. Wat betekent dit precies? Om drugs onder de wet te laten vallen wordt een internationaal controle systeem gebruikt, dat gebaseerd is op drie internationale afspraken die zijn gemaakt door de Verenigde Naties in 1961, 1971 en 1988.

Voor NPS gelden alleen de afspraken uit 1961 en 1971. In deze overeenkomsten worden stoffen gerangschikt op basis van hun risico op misbruik en therapeutische of medische waarde. Stoffen op schema I, zoals MDMA en LSD, worden als het gevaarlijkst beschouwd en worden het meest strikt gecontroleerd. De internationale overeenkomsten voor drugsbestrijding vereisen echter niet dat een land in de VN het gebruik van drugs als een strafbare handeling beschouwt (in tegenstelling tot het bezit van drugs).

Nationaal en internationaal

Een NPS zal niet onmiddellijk onder nationale of internationale controle staan. NPS’en zijn vaak nieuw ontwikkelde chemische verbindingen die daarom nog niet bekend zijn en worden vermeld in drugschema’s. Dus in eerste instantie mag de stof worden geproduceerd, verkocht en gekocht. Wanneer een NPS wordt ontdekt door wetshandhavingsinstanties en / of laboratoria en wordt gerapporteerd aan nationale of Europese ‘early warning systems’ voor nieuwe drugs.

De stof zal gecontroleerd worden op hoeveel (gezondheid)schade een stof veroorzaakt in de samenleving. Wanneer de (mogelijke) schade is beoordeeld, kan worden besloten om een ​​nieuwe stof te controleren of te verbieden. De stof wordt dan toegevoegd aan een (nationale of internationale) planningslijst voor ‘illegale drugs’. Productie, handel, handel en bezit van de substantie worden daardoor strikt gecontroleerd (of strafbaar).

In België is sinds 26 september 2017 een nieuwe Koninklijk Besluit (KB) “houdende de regeling van verdovende middelen, psychotrope stoffen” van kracht.
Nieuw aan die wet is dat ze niet langer (zoals vroeger) stof per stof of drug per drug verbiedt maar meteen groepen van psychoactieve stoffen illegaal maakt.

Het nieuwe KB bevat een uitgebreide lijst die groepen van psychoactieve stoffen zoals (amfetamines, cathinones, tryptamines, piperazines, synthetische cannabinoïden, en fentanyl) opsomt. Hierdoor zijn niet alleen alle reeds bekende NPS illegaal maar meteen ook alle nieuwe drugs die nog ontwikkeld zouden kunnen worden en die tot die groepen behoren. Zo wil de overheid de situatie van vroeger doorbreken waarbij voor elke nieuwe drug een aanpassing van de wet nodig was.

Kortom: door deze aanpassing in de wetgeving zijn alle Nieuwe Psychoactieve Stoffen in één slag illegaal gemaakt.

De wet voorziet de mogelijkheid om via een vergunning als bijvoorbeeld geneesmiddelenfabrikant toch deze stoffen in te voeren of te verkopen. Maar wie die niet heeft, riskeert dus dezelfde gevangenisstraffen en geldboetes als voor bekende illegale drugs zoals cannabis, cocaïne, xtc, speed of heroïne.

World Health Organisation

De lijst met alle drugs die internationaal worden gecontroleerd is de vinden op de website van de WHO (alleen in het Engels). De WHO beoordeeld het risico van drugs en geeft advies over welke middelen internationaal gecontroleerd moeten worden.  Landen kunnen zelf ook besluiten om bepaalde drugs, of een complete groep drugs te gaan controleren of verbieden. Ook wanneer die middelen nog niet internationaal gecontroleerd worden. Voor België …

Een duidelijke uitleg over de legale status van NPS en over het verschil tussen gecontroleerde en niet-gecontroleerde middelen is te zien in deze Youtube-clip van het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addictions.